Theo SSI Research, căng thẳng leo thang giữa Mỹ – Israel và Iran đã khiến giá dầu tăng khoảng 50% chỉ trong hơn hai tuần gần đây, khi thị trường phản ánh rủi ro gián đoạn nguồn cung từ Iran và nguy cơ ảnh hưởng tới eo biển Hormuz – tuyến vận chuyển chiến lược đối với dòng chảy dầu thô và LNG toàn cầu.

Xu hướng này còn bị khuếch đại bởi việc một số quốc gia OPEC cắt giảm sản lượng trong bối cảnh bất ổn địa chính trị và mức tồn kho cao.

Dù áp lực tăng giá được kỳ vọng sẽ hạ nhiệt trong dài hạn khi các yếu tố như quan hệ Trung Quốc–Iran làm giảm xác suất phong tỏa kéo dài và nhu cầu toàn cầu suy yếu, rủi ro thiếu hụt nguồn cung trong ngắn hạn vẫn ở mức đáng kể.

Trong nước, giá xăng dầu đã tăng 42% trong tuần qua, bám sát diễn biến giá thế giới. Theo Bộ Công Thương, nguồn dự trữ hiện đủ đáp ứng nhu cầu đến hết tháng 3.

Tính đến cuối năm 2025, Việt Nam duy trì khoảng 1,7 triệu m³ tồn kho và đã nhập khẩu 2,2 triệu tấn xăng dầu trong hai tháng đầu năm 2026, tăng 43% so với cùng kỳ.

Tuy nhiên, kịch bản phong tỏa kéo dài eo biển Hormuz sẽ tạo ra rủi ro đáng kể. Trong khi BSR chủ động được khoảng 65–70% nguồn dầu thô đầu vào từ trong nước, Nhà máy Lọc hóa dầu Nghi Sơn (NSR) phụ thuộc gần như hoàn toàn vào nguồn cung từ Kuwait.

Năm 2025, NSR nhập khẩu khoảng 11,5 triệu tấn dầu thô từ Kuwait, chiếm gần 81% tổng lượng dầu thô nhập khẩu của Việt Nam. Hiện hai nhà máy này lần lượt đáp ứng khoảng 30% và 40% nhu cầu xăng dầu nội địa, cho thấy mức độ nhạy cảm của hệ thống cung ứng trước các cú sốc địa chính trị kéo dài

Xung đột Trung Đông kéo dài: Giá năng lượng tác động ra sao tới lạm phát?

Kịch bản eo biển Hormuz bị phong tỏa được xem như một cú sốc cung bổ sung, làm gia tăng áp lực lên thị trường năng lượng toàn cầu trong bối cảnh nhu cầu phòng ngừa rủi ro đã ở mức cao.

Ngay cả khi chưa xảy ra gián đoạn thực sự đối với nguồn cung, những tín hiệu về rủi ro địa chính trị vẫn có thể làm thay đổi kỳ vọng lạm phát và ảnh hưởng đến hoạt động kinh tế thông qua kênh tâm lý thị trường và chi phí đầu vào.

Với kịch bản cơ sở, chuyên gia SSI cho rằng, lạm phát nhiều khả năng sẽ gia tăng trong giai đoạn tháng 3–4, tuy nhiên CPI bình quân cả năm vẫn có khả năng duy trì trong mục tiêu 4–4,5% dưới phần lớn các kịch bản diễn biến giá dầu.

Đồng thời, Ngân hàng Nhà nước nhiều khả năng chưa có dư địa để thắt chặt chính sách tiền tệ, và sẽ tiếp tục ưu tiên ổn định tỷ giá cũng như điều hành tăng trưởng tín dụng thông qua hạn mức tín dụng.

Cuối cùng, cú sốc năng lượng có thể tạo lực cản tăng trưởng ở mức vừa phải, chủ yếu thông qua việc chi phí vận tải và logistics gia tăng. Tuy nhiên, tác động này chưa đủ lớn để làm thay đổi quỹ đạo vĩ mô tổng thể của nền kinh tế.

Theo giả định giá dầu duy trì ở mức cao trong khoảng 2 tháng, ảnh hưởng đến CPI cả năm trong kịch bản cơ sở vẫn nằm trong tầm kiểm soát, với mức tăng thêm khoảng 0,62 điểm phần trăm.

Tuy nhiên, trong kịch bản kém tích cực, khi giá dầu duy trì quanh 105 USD/thùng đến tháng 6, lạm phát có thể vượt 5%, qua đó tạo thêm áp lực đáng kể đối với công tác điều hành vĩ mô.

Trong trường hợp này, chính sách tài khóa có thể cần đóng vai trò ổn định chủ động hơn, bao gồm việc sử dụng Quỹ bình ổn giá xăng dầu (hiện ước khoảng 230 triệu USD) và xem xét giảm tạm thời thuế nhập khẩu cũng như thuế bảo vệ môi trường đối với xăng dầu, ít nhất đến hết ngày 30/4, nhằm hạn chế mức độ truyền dẫn của giá dầu thế giới vào lạm phát trong nước.

"Một câu hỏi quan trọng đặt ra là liệu cú sốc lần này có trở thành chất xúc tác cho các cải cách sâu rộng hơn trong cấu trúc an ninh năng lượng của Việt Nam, hay chỉ dừng lại ở các biện pháp ứng phó ngắn hạn. Nếu không có những cải thiện căn bản về tính linh hoạt của nguồn cung và cơ chế bình ổn giá, các cú sốc năng lượng toàn cầu trong tương lai có thể tiếp tục mang lại những ảnh hưởng tiêu cực hơn?", SSI nêu vấn đề.

Xung đột Trung Đông: Góc nhìn đối với loạt ngành hàng

Với kịch bản cơ sở trên, SSI đã đưa ra góc nhìn đối với loạt ngành hàng. Cụ thể:

Dầu khí: Các doanh nghiệp midstream có thể hưởng lợi trong ngắn hạn nhờ hiệu ứng hàng tồn kho, trong khi các doanh nghiệp thượng nguồn (như PVD, PVS) cần mức giá dầu duy trì ở vùng cao trong dài hạn để hỗ trợ lợi nhuận và biên lợi nhuận. Tuy nhiên, nếu xung đột kéo dài, các doanh nghiệp có thể đối mặt với tình trạng thiếu hụt nguyên liệu đầu vào; ngược lại, khi giá dầu đảo chiều, biên lợi nhuận của các nhà sản xuất và thương mại cũng có thể chịu tác động tiêu cực.

Cảng biển & vận tải biển: Việc eo biển Hormuz bị đóng cửa do xung đột có thể làm tăng nhu cầu vận tải đường biển theo đơn vị “ton-mile” (quãng đường vận chuyển nhân với khối lượng hàng), trong khi chi phí bảo hiểm và phụ phí rủi ro chiến tranh tăng sẽ đẩy giá cước vận tải tàu chở dầu lên cao. Vận tải container cũng có thể được hưởng lợi nhờ sự gián đoạn này, khiến giá cước container tăng. Đối với các cảng biển,khối lượng hàng hóa có thể chịu ảnh hưởng tiêu cực nếu nhu cầu bên ngoài suy yếu, nhưng triển vọng dài hạn vẫn tích cực.

Phân bón: Sự gián đoạn dòng thương mại qua eo biển Hormuz nhiều khả năng duy trì áp lực tăng đối với các mặt hàng liên quan đến dầu mỏ,bao gồm cả urê.

Cao su: Giá cao su thường có mối tương quan gián tiếp với giá dầu thô do dầu là nguyên liệu chính trong sản xuất lốp xe. Lợi nhuận của các doanh nghiệp cao su trong năm 2026 cũng được hỗ trợ bởi hoạt động chuyển đổi đất từ trồng cao su sang phát triển khu công nghiệp.

Nhựa: Giá dầu tăng có thể khiến chi phí đầu vào của các doanh nghiệp nhựa tăng theo, nhưng tác động thường chậm hơn do các nhà sản xuất ống nhựa đã tăng lượng tồn kho từ năm 2025.

Điện: Giá điện theo hợp đồng PPA sẽ được điều chỉnh để bù đắp phần chi phí gia tăng, cho thấy tác động ngắn hạn là hạn chế. Tuy nhiên, nếu bất ổn địa chính trị toàn cầu kéo dài, điện khí, LNG hoặc than có thể trở nên kém hấp dẫn hơn đối với EVN trong huy động nguồn. Ngược lại, việc điều chỉnh tăng giá bán lẻ điện có thể được cân nhắc để đảm bảo sức khỏe tài chính của EVN cũng như các nhà máy điện, đồng thời bảo đảm an ninh năng lượng,dù việc thực thi vẫn phụ thuộc đáng kể vào rủi ro ảnh hưởng đến lạm phát.

Hàng không: Giá dầu tăng trong bối cảnh cạnh tranh và số lượng hãng hàng không mới gia nhập thị trường ngày càng lớn có thể làm giảm biênlợi nhuận của các hãng hàng không nội địa. Ngoài ra, chi phí bay tăng lên do phải tránh các vùng trời bị phong tỏa tại Trung Đông cùng với nhu cầu đi lại giảm vì rủi ro cao hơn cũng gây thêm tác động tiêu cực cho ngành.

Ngân hàng: Các ngành kinh tế chủ chốt không chịu ảnh hưởng trực tiếp từ sự kiện này hay việc giá dầu tăng, nhưng tác động gián tiếp qua lạmphát hoặc lãi suất cần được theo dõi sát sao.

Tiêu dùng: Giá xăng dầu trong nước tăng mạnh có thể gây áp lực lên lạm phát, làm suy giảm thu nhập khả dụng và chi tiêu tiêu dùng. Bên cạnhđó, tác động đến giá bất động sản cũng có thể ảnh hưởng gián tiếp đến niềm tin của người tiêu dung, đặc biệt với các mặt hàng không thiết yếu.

Bất động sản: Dù không bị ảnh hưởng trực tiếp từ việc giá dầu tăng, lĩnh vực bất động sản vẫn có thể chịu tác động qua áp lực lãi suất tăngvàtâm lý thận trọng hơn của người mua nhà.