Hướng tới hệ thống quản lý rác bền vững, bao trùm

Theo Ban tổ chức, dự án đặt mục tiêu xây dựng hệ thống quản lý rác thải bền vững và bao trùm, góp phần giảm thiểu rác thải nhựa và nâng cao khả năng tái chế. Điểm đáng chú ý là cách tiếp cận toàn diện, từ giáo dục trẻ mầm non, thay đổi hành vi của bệnh nhân và người nuôi bệnh, đến cung cấp dữ liệu phục vụ hoạch định chính sách.

Dự án cũng chú trọng huy động lực lượng thu gom rác tái chế phi chính thức tham gia vào hệ thống quản lý rác, qua đó tăng hiệu quả phân loại và tái sử dụng tài nguyên.

Các mục tiêu cụ thể được đặt ra khá tham vọng: 18 trường mầm non tham gia dự án phấn đấu giảm ít nhất 70% rác nhựa từ đồ dùng một lần và giảm tới 90% rác thải thực phẩm. Đồng thời, sẽ tiến hành khảo sát, xây dựng báo cáo về hiện trạng rác thải nhựa trong sinh hoạt tại 10 bệnh viện trên địa bàn.

Đáng chú ý, dự án kỳ vọng ít nhất 20 bệnh viện tại Đà Nẵng sẽ chủ động đề xuất hỗ trợ kỹ thuật, xây dựng kế hoạch hạn chế sử dụng nhựa dùng một lần trong hoạt động khám chữa bệnh.

Không chỉ dừng lại ở trường học và bệnh viện, dự án còn triển khai hai mô hình thí điểm đáng chú ý gồm: “Không rác thải phi tập trung” tại khu dân cư Nam Yên và mô hình người thu mua phế liệu tham gia vào hệ thống quản lý rác thải.

Đây được xem là bước đi quan trọng nhằm hoàn thiện chuỗi quản lý rác từ nguồn phát sinh đến xử lý, đồng thời tạo cơ sở thực tiễn để đề xuất chính sách phù hợp trong tương lai.

Hiện nay, trên địa bàn thành phố có 5 khu xử lý chất thải rắn với các phương thức chính như chôn lấp hợp vệ sinh, sản xuất compost và đốt rác. Tổng lượng rác thải sinh hoạt phát sinh khoảng 2.052 tấn/ngày, tạo áp lực không nhỏ lên hệ thống hạ tầng môi trường.

Tuy nhiên, thời gian qua, thành phố đã có nhiều nỗ lực trong việc nâng cao hiệu quả thu gom, phân loại và xử lý rác. Việc phân loại rác tại nguồn được triển khai rộng khắp, với hơn 95% hộ gia đình tham gia, góp phần giúp khoảng 15–20% rác thải được tái chế, giảm tải cho các bãi chôn lấp.

Tăng tốc lộ trình giảm nhựa

Theo đại diện Pacific Environment tại Việt Nam, tổ chức hiện đang triển khai ba chiến lược trọng tâm nhằm ứng phó với ô nhiễm nhựa.

Thứ nhất là thúc đẩy vận động chính sách ở cấp trung ương, hướng tới các quy định như trách nhiệm mở rộng của nhà sản xuất (EPR), phát triển kinh tế tuần hoàn và giảm nhựa dùng một lần.

Thứ hai là hỗ trợ địa phương xây dựng và thực thi chính sách phù hợp với điều kiện thực tế. Trước đó, tổ chức đã tham gia xây dựng lộ trình giảm nhựa tại Phú Yên và kỳ vọng Đà Nẵng, Quảng Nam sẽ tiếp tục tiên phong trong lĩnh vực này.

Thứ ba là phát triển các mô hình thực tiễn như “trường học không rác”, “chợ không rác”, “khu dân cư không rác” hay “khách sạn xanh”, nhằm lan tỏa lối sống thân thiện với môi trường.

Một trong những điểm nhấn của dự án là lấy giáo dục làm trung tâm. Thông qua các hoạt động tại trường học, học sinh được hình thành thói quen sống xanh từ sớm, từ việc sử dụng bình nước cá nhân đến hạn chế đồ nhựa dùng một lần.

Thực tế tại một số trường học trên địa bàn cho thấy, dù nguồn lực còn hạn chế, nhưng khi được hướng dẫn đúng cách, học sinh có thể trở thành những “đại sứ môi trường”, lan tỏa ý thức bảo vệ môi trường đến gia đình và cộng đồng.

Trong thời gian tới, dự án sẽ tiếp tục mở rộng mô hình “trường học không rác” tại 18 cơ sở giáo dục, đồng thời thúc đẩy các sáng kiến kinh tế tuần hoàn tại địa phương.

Có thể thấy, với cách tiếp cận đa chiều, gắn kết từ chính sách đến cộng đồng, dự án không chỉ giải quyết bài toán rác thải nhựa trước mắt mà còn góp phần xây dựng một hệ sinh thái quản lý rác toàn diện, bền vững cho Đà Nẵng trong tương lai.