Chiều 22/4, đồng chí Phạm Gia Túc, Ủy viên Bộ Chính trị, Phó Thủ tướng Thường trực Chính phủ đã làm việc với Bộ Xây dựng, một số bộ, ngành, TP. Hà Nội, TPHCM về tình hình triển khai dự án đường sắt tốc độ cao Bắc - Nam và các dự án đường sắt do Bộ Xây dựng quản lý; các dự án đường sắt đô thị tại Hà Nội, TPHCM.Túc

Tại cuộc họp, Phó Thủ tướng Thường trực Chính phủ Phạm Gia Túc nhấn mạnh, đầu tư xây dựng đường sắt tốc độ cao Bắc-Nam là nhiệm vụ rất mới, có những vấn đề chưa có tiền lệ nên cần sự vào cuộc của cả hệ thống chính trị, từ Trung ương đến địa phương.

Phó Thủ tướng yêu cầu đánh giá tổng thể về kinh tế, chính trị, đối ngoại, tài chính, mô hình quản lý, vận hành, khai thác hiệu quả nhất các dự án đường sắt. Trong đó, đặc biệt lưu ý tới vấn đề chuyển giao công nghệ, đào tạo nguồn nhân lực, tiến tới sớm tự chủ về công nghệ, bao gồm cả phát triển ngành công nghiệp đường sắt.

Phó Thủ tướng Thường trực nhắc lại những bài học kinh nghiệm trong quá trình triển khai một số dự án đường sắt đô thị, do sử dụng các công nghệ khác nhau, tiêu chuẩn, quy chuẩn chưa rõ ràng, chưa thống nhất dẫn đến không kết nối được. 

Những điều này đã được nhận diện rõ, cần tránh lặp lại trong triển khai dự án đường sắt tốc độ cao Bắc - Nam và các dự án đường sắt khác.

Phó Thủ tướng Thường trực giao Bộ Xây dựng, Bộ Công Thương, Bộ Khoa học và Công nghệ, Bộ Tư pháp và các bộ, ngành có liên quan phối hợp chặt chẽ nhằm sớm hoàn thiện, báo cáo, phê duyệt áp dụng các quy chuẩn, tiêu chuẩn kỹ thuật về đường sắt tốc độ cao Bắc- Nam, bảo đảm đồng bộ, hiện đại theo chuẩn của các nước phát triển. 

Đây là cơ sở để lựa chọn công nghệ, đơn vị tư vấn, nhà thầu, gắn với điều kiện tiên quyết là chuyển giao công nghệ thực chất, hướng tới phát triển công nghiệp đường sắt, "làm sao tỉ lệ nội địa hóa ngày càng tăng cao, tiến tới từng bước tự chủ chiến lược trong lĩnh vực này”, Phó Thủ tướng nêu.

"Dự án đường sắt tốc độ cao Bắc-Nam đang ở giai đoạn rất quan trọng chuẩn bị lựa chọn đơn vị tư vấn, nhà thầu. Chính phủ sẽ chịu trách nhiệm về việc lựa chọn này trên cơ sở đề xuất của Bộ Xây dựng và các bộ, ngành có liên quan", Phó Thủ tướng nói.

Phó Thủ tướng Thường trực nêu rõ: Chúng ta phải tính toán rất kỹ, cân đối ngân sách đầu tư có trọng tâm, trọng điểm, mang tính lan tỏa, góp phần vào tăng trưởng để xây dựng tuyến đường sắt hiện đại, bảo đảm tự chủ công nghệ, có tầm nhìn dài hạn.

Về hành lang pháp lý, Phó Thủ tướng Thường trực Phạm Gia Túc đề nghị Bộ Xây dựng, Bộ Tư pháp, cùng các bộ, ngành cắt giảm tối đa các thủ tục hành chính, điều kiện kinh doanh phù hợp với điều kiện thực tế.

Liên quan đến nguồn vốn đầu tư cho các dự án đường sắt, Phó Thủ tướng Thường trực cho rằng cần có kế hoạch chủ động, đa dạng hóa từ ngân sách nhà nước, vốn ODA đến đầu tư tư nhân, hợp tác công - tư và phải cụ thể đến từng dự án.

Về đào tạo nguồn nhân lực, Phó Thủ tướng Thường trực yêu cầu "phải đi trước một bước, từ rất sớm", từ đào tạo cơ bản, "cầm tay chỉ việc" đến nâng cao, gắn với những dự án đang vận hành.

Phó Thủ tướng Thường trực đề nghị các địa phương có các dự án đường sắt đi qua triển khai ngay phương án giải phóng mặt bằng, tái định cư ở những khu vực đã xác định được hướng tuyến, mốc giới, đồng thời sẵn sàng thực hiện ngay khi dự án đường sắt tốc độ cao Bắc - Nam được phê duyệt.

Trao đổi thêm về định hướng phát triển TOD dọc theo tuyến đường sắt tốc độ cao Bắc - Nam, Phó Thủ tướng Thường trực cho rằng việc lựa chọn hướng tuyến rất quan trọng, liên quan đến giải phóng mặt bằng, tổng mức đầu tư. 

Việc xây dựng mỗi nhà ga tuyến đường sắt tốc độ cao Bắc-Nam sẽ giống như một thành phố nhỏ, một trung tâm kinh tế của địa phương. Do đó, các địa phương cần khẩn trương quy hoạch nhằm phát huy hiệu quả kinh tế của tuyến đường sắt tốc độ cao Bắc - Nam, gắn với lợi thế từng vùng, địa phương.

Đối với tình hình triển khai các dự án đường sắt đô thị tại Hà Nội, TPHCM, Phó Thủ tướng yêu cầu nghiên cứu, đề xuất phát triển các tuyến tàu điện ngầm, tạo điều kiện giao thông thuận lợi cho người dân, bảo đảm an ninh, an toàn trong hình thái mới, thích ứng với biến đổi khí hậu…