Tại Hội nghị tổng kết ngành nông nghiệp và môi trường đầu năm 2026, Thủ tướng Phạm Minh Chính một lần nữa khẳng định vị thế chiến lược của ngành: Nông nghiệp là trụ đỡ vững chắc cho phát triển kinh tế - xã hội và là "chốt chặn" kiểm soát lạm phát.

Thực tế chứng minh, bất chấp những biến động khắc nghiệt từ thiên tai và thị trường, nông nghiệp Việt Nam vẫn duy trì đà tăng tiến ấn tượng: Tốc độ tăng trưởng bình quân 2,86% trong giai đoạn 2013-2020 và 3,65% trong giai đoạn 2021-2024.

Đặc biệt, trong năm 2025, giá trị tăng thêm ngành nông nghiệp tăng 3,78% so với năm trước, đóng góp 3,59% vào mức tăng tổng giá trị tăng thêm của toàn nền kinh tế. Kim ngạch xuất khẩu nông lâm thủy sản ước đạt hơn 70 tỷ USD, vượt mục tiêu 65 tỷ USD Chính phủ giao; xuất siêu hơn 20 tỷ USD…

Người đứng đầu Chính phủ khẳng định, nông nghiệp giúp Việt Nam thoát nghèo; công nghiệp hóa, đô thị hóa giúp chúng ta đạt GDP bình quân đầu người 5.100 USD. Tuy nhiên, muốn phát triển trở thành nước phát triển có thu nhập cao, nông nghiệp lúc nào cũng là trụ đỡ của nền kinh tế, vẫn phải coi trọng công nghiệp hóa; đồng thời dựa vào khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số để phát triển nhanh và bền vững.

Đề cập tới vai trò của nông nghiệp đối với mục tiêu tăng trưởng cao của nền kinh tế trong giai đoạn 2026 – 2030, TS Trương Thị Thu Trang - Phó Viện trưởng Viện Chiến lược Chính sách nông nghiệp và môi trường (Bộ Nông nghiệp và Môi trường) cho rằng, khu vực nông nghiệp phải tăng trưởng tối thiểu 4% để đảm bảo tăng trưởng GDP hai con số.

Tuy nhiên, bà Trang cũng thẳng thắn chỉ ra đây là một "đỉnh núi" khó chinh phục nếu không thay đổi tư duy. Những rào cản nội tại hiện đang kìm hãm sức bật của ngành.

Bà cho hay, việc phát triển nông nghiệp còn nhiều yếu tố thiếu bền vững, chậm chuyển đổi từ tư duy sản xuất nông nghiệp sang kinh tế nông nghiệp, sản xuất hàng hóa tập trung, quy mô lớn và tiêu chuẩn cao của thị trường quốc tế.

“Việc chuyển đổi mô hình tăng trưởng gắn với cơ cấu lại kinh tế nông nghiệp theo hướng tăng trưởng xanh và phát triển bền vững còn chưa mạnh. Chất lượng lao động thấp là vấn đề nan giải, nhất là công tác đào tạo nghề nông còn nhiều bất cập, chưa gắn với nhu cầu thực tế” - TS Trang nói.

Bên cạnh đó, tỷ lệ sản phẩm sản xuất theo các tiêu chuẩn bền vững, đạt chứng nhận quốc tế còn ít, chỉ khoảng 10%; hơn 80% sản phẩm chưa xây dựng được thương hiệu, chưa có logo, nhãn mác của Việt Nam. Kết cấu hạ tầng thương mại, logistics, giao thông - vận tải còn yếu, chưa đồng bộ. Chi phí logistics chiếm 25% GDP (các nước phát triển chỉ 9 - 15%), trong đó chi phí vận tải chiếm 30 - 40% giá thành sản phẩm - cao hơn rất nhiều so với mức 15% của các nước khác, dẫn tới giảm khả năng cạnh tranh của doanh nghiệp xuất khẩu nông sản. Tỷ lệ tổn thất sau thu hoạch còn cao, nông sản sơ chế chiếm 70-80% nên giá trị gia tăng thấp.

Dù khó, nhưng các chuyên gia cho rằng mục tiêu 4% hoàn toàn khả thi nếu đầu tư vào nông nghiệp gấp 2 lần giai đoạn trước và khắc phục hạn chế, tồn tại kể trên, và tập trung nâng cao chỉ số TFP (năng suất nhân tố tổng hợp) lên mức 2,78%/năm.

Ở góc độ doanh nghiệp, bà Thái Hương, Chủ tịch Tập đoàn TH Group, chia sẻ một minh chứng thực tế: Năm 2008, tỷ lệ sữa tươi trong nước chỉ chiếm 8%, nhưng nhờ áp dụng khoa học công nghệ và quản trị xanh, đến nay con số này đã xấp xỉ 60%.

"Nông nghiệp phụ thuộc vào tự nhiên, nhưng nếu áp dụng khoa học công nghệ, kinh tế xanh và tuần hoàn thì hoàn toàn có thể đạt hiệu quả cao nhất thế giới" - bà Hương khẳng định. Để làm được điều này, Chính phủ cần xây dựng các cơ chế đặc thù để hình thành những "cánh chim đầu đàn" dẫn dắt toàn ngành.

Khắc phục được những hạn chế về logistics và chế biến sâu chính là chìa khóa để nông nghiệp không chỉ là "trụ đỡ" khi khó khăn, mà còn là "động lực" chính để đưa kinh tế Việt Nam tiến vào kỷ nguyên tăng trưởng hai con số.