Thượng viện Mỹ ngày 13/5 đã phê chuẩn ông Warsh cho nhiệm kỳ 4 năm làm Chủ tịch Fed, chủ yếu theo đường lối bỏ phiếu của hai đảng. Lễ tuyên thệ dự kiến diễn ra trong vài ngày tới.

Trong nhiều năm qua, ông Warsh liên tục chỉ trích Fed về hàng loạt vấn đề: từ cách cơ quan này đo lường lạm phát, xu hướng can thiệp cứu thị trường tài chính cho tới chiến lược truyền thông với công chúng. Các ý tưởng cải cách của ông không chỉ liên quan đến kỹ thuật điều hành chính sách tiền tệ mà còn đụng chạm tới văn hóa vận hành lâu đời của ngân hàng trung ương Mỹ.

Trước đó, Tổng thống Donald Trump nhiều lần công kích Chủ tịch Fed mãn nhiệm Jerome Powell, ban đầu vì không chịu cắt giảm lãi suất, sau đó mở rộng thành nỗ lực sa thải Thống đốc Fed Lisa Cook và một cuộc điều tra hình sự do Bộ Tư pháp tiến hành nhằm vào Powell. Nhiều người coi đây là cuộc tấn công rộng hơn vào tính độc lập của Fed.

Nhiệm kỳ 8 năm của Powell sẽ kết thúc vào thứ Sáu tuần này, nhưng ông vẫn quyết định ở lại Hội đồng Thống đốc Fed cho tới khi các cuộc điều tra hoàn toàn khép lại, một phần nhằm giúp Fed tránh thêm áp lực pháp lý từ chính quyền Trump.

Ở tuổi 56, ông Warsh – một luật sư và nhà tài chính – có thể nhanh chóng thay đổi “giọng điệu” của Fed. Ông được cho là muốn cắt giảm các cuộc họp báo thường kỳ và đưa Fed quay lại phong cách điều hành kín tiếng hơn, tương tự giai đoạn trước khủng hoảng tài chính 2007-2009.

Sau cuộc khủng hoảng đó, Fed đã chuyển sang mô hình truyền thông minh bạch hơn với chiến lược “định hướng tương lai” nhằm giúp thị trường dự đoán đường đi của chính sách tiền tệ. Tuy nhiên, ông Warsh không phải người ủng hộ cách tiếp cận này.

Tuy nhiên, giới chuyên gia cho rằng những thay đổi mà ông muốn thực hiện sẽ khó có thể mang lại kết quả ngay lập tức.

Theo giáo sư kinh tế Randall Kroszner của Đại học Chicago – người từng làm việc cùng ông Warsh tại Fed giai đoạn 2006-2009 – tân Chủ tịch Fed cũng không muốn gây sốc cho thị trường.

“Có rất nhiều thứ ông ấy muốn thay đổi, nhưng mọi thứ sẽ cần thời gian. Không phải kiểu ngày mai là bảng cân đối kế toán Fed lập tức giảm xuống còn 4.000 tỷ USD”, ông Kroszner nhận xét.

Ngoài vấn đề truyền thông, thách thức lớn nhất với ông Warsh sẽ là xử lý mâu thuẫn giữa yêu cầu giảm lãi suất từ ông Trump với thực tế kinh tế Mỹ hiện nay.

Tỷ lệ thất nghiệp của Mỹ vẫn ở mức thấp khoảng 4,3%, trong khi lạm phát – mục tiêu trọng yếu của Fed – vẫn cao hơn nhiều so với mức mục tiêu 2% và thậm chí có dấu hiệu tăng thêm.

Tại cuộc họp chính sách đầu tiên do ông Warsh chủ trì vào tháng 6, thành công lớn nhất của ông có thể chỉ đơn giản là ngăn các thành viên Fed đề xuất tăng lãi suất thêm nữa. Ba quan chức Fed đã phản đối tại cuộc họp cuối tháng 4, cho rằng cần phát tín hiệu cứng rắn hơn trước nguy cơ lạm phát lan rộng ngoài tác động của thuế quan và giá dầu.

Dù vậy, ông Warsh vẫn đưa ra nhiều lập luận để bảo vệ khả năng giảm lãi suất trong tương lai. Theo ông, trí tuệ nhân tạo (AI) có thể thúc đẩy năng suất và khiến giá cả giảm xuống; việc thu hẹp lượng trái phiếu dài hạn mà Fed nắm giữ cũng có thể tạo điều kiện hạ lãi suất ngắn hạn; ngoài ra, các thước đo lạm phát thay thế có thể cho thấy áp lực giá thực tế thấp hơn con số hiện tại.

Tuy nhiên, các cựu quan chức Fed cho rằng việc chứng minh những lập luận này bằng nghiên cứu đủ sức thuyết phục sẽ mất nhiều thời gian.

Bước đi đầu tiên của ông Warsh nhiều khả năng sẽ là yêu cầu rà soát nội bộ toàn diện, sau đó mở các cuộc tranh luận trong Ủy ban Thị trường Mở Liên bang (FOMC) trước khi thay đổi các quy định về dự trữ ngân hàng hoặc phương pháp đánh giá lạm phát.

Ông Warsh cũng muốn thay đổi một số công cụ truyền thông quan trọng của Fed, trong đó có Báo cáo Dự báo Kinh tế Hàng quý (SEP) – tài liệu bao gồm “dot plot”, biểu đồ thể hiện dự báo lãi suất của các quan chức Fed.

Dù SEP thường bị chỉ trích vì gây nhiễu cho thị trường, nhưng nhiều chuyên gia cho rằng việc loại bỏ hoàn toàn sẽ không dễ dàng. Trong khảo sát gần đây của Viện Brookings với các chuyên gia Fed, gần như toàn bộ người tham gia đều đánh giá các cuộc họp báo sau quyết định lãi suất là “hữu ích” hoặc “rất hữu ích”.

Một số quan chức Fed hiện tại cũng bắt đầu đưa ra phản biện đối với các ý tưởng của Warsh, đặc biệt liên quan đến AI. Chủ tịch Fed Chicago Austan Goolsbee cho rằng AI có thể khiến người dân và doanh nghiệp chi tiêu mạnh hơn ngay từ bây giờ vì kỳ vọng giàu lên trong tương lai, qua đó đẩy lạm phát tăng cao hơn thay vì hạ nhiệt.

“Tôi hy vọng các cuộc tranh luận sắp tới sẽ dựa trên nghiên cứu kinh tế nghiêm túc”, ông Goolsbee nói.